جمع‌سپاری(Crowd Funding) چیست؟ | مقدمه

مقدمه Crowd Funding

جمع‌سپاری از نظر مفهومی عبارت است از حمایت داوطلبانه گروهی از مردم از یک پروژه، فرایند، اجرا یا ایده. این حمایت ‌می‌تواند به‌صورت مالی یا معنوی باشد. شخص یا گروهی برای اجرای ایده خودشان در شروع کار از دیگران دعوت می‌کند از آنها حمایت کنند تا بتوانند ایده خوشان را به سرانجام برسانند. حمایت کنندگان در این روش به‌دنبال سود مستقیم نیستند و درصورت شکست ایده، مجریان را مورد بازخواست قرار نمی‌دهند. امروزه جمع‌سپاری نسبت به روزهای آغازین خود از نظر اجرایی و کیفی رشد زیادی کرده است. تجربه‌ها و شکست‌های متعدد به صورت یک دانش کوچک و قابل انتقال درآمده و به‌سرعت در حال توسعه است.

تاریخچه

گفته می‌شود که اولین بار مارک رابینسون نویسنده آمریکایی در سال ۲۰۰۶ در حوزه فناوری اطلاعات از جمع‌سپاری صحبت کرده و به آن رسمیت بخشیده است اما وب‌سایت معروف جمع‌سپاری کیک‌استارتر نوشته که افرادی مثل موتزارت، بتهوون، ویتمن، مارک‌تواین اولین هنرمندانی بودند که رسما از روش جمع‌سپاری به جای فروش مستقیم، برای تأمین هزینه آثارشان استفاده کرده‌اند. بنابراین می‌توان نزدیک به یک قرن تاریخچه برای جمع‌سپاری به شیوه امروزی در نظر گرفت، فناوری اطلاعات به گسترش این فرهنگ کمک زیادی کرده است و بر خلاف بسیاری از نظرات، ایده جمع‌سپاری یکی از ابداعات فناوری اطلاعات نیست.

جمع‌سپاری فقط دریافت حمایت مالی نیست

جمع‌سپاری فقط به این معنی نیست که درخواست حمایت مالی کنید، وقتی یک شبکه تلوزیونی از بیننده‌گان خود می‌خواهد که خبرنگار افتخاری آنها باشند و درخواست ارسال ویدئو و عکس می‌کند، وقتی یک روزنامه، خوانندگان خود را به روزنامه‌نگاری آماتوری دعوت می‌کند، وقتی یک برند برای حمایت کمپین تبلیغاتی خود درخواست مشارکت دارد، یا مثلا پروژه های متن باز آزاد مثل دانشنامه ویکی‌پدیا که هرکسی می‌تواند آن را کامل کند و ده‌ها پروژه آزاد دیگر نمونه های بارز جمع‌سپاری هستند که ماهیت کاملا غیر مالی دارند، حمایت های جمع‌سپاری به دوصورت مالی و معنوی صورت می‌گیرد.

فواید و مزایای جمع سپاری

اگر به ترکیب واژه جمع‌سپاری دقت کنید به دو کلمه جمع و سپردن خواهید رسید، در یک پروژه جمع‌سپاری ایده خودتان را مطرح کرده و درخواست حمایت می‌کنید، ما در اینجا حمایت مالی را مثال می‌زنیم، حالا اگر این درخواست واریز مبلغ را با فروش مقایسه کنید به این نکته پی‌خواهید برد که حمایت کنندگان به نوعی واقعی‌ترین مشتریان شما هستند، برای یک کسب‌وکار نوپا شناخت مشتریان واقعی و متقاعد کردن آنها از مهمترین بخش‌هایی اجرایی است. بخشی که سرنوشت یک کسب‌وکار را رقم می‌زند.

پس در جمع‌سپاری حتی اگر شکست هم بخورید و نتوانید حدنصاب حمایت لازم را کسب کنید، آمار نسبتا دقیقی از مشتریان و مخاطبان واقعی خود پیدا خواهید کرد. علاوه براین سایت‌ها و مراکز جمع‌سپاری اعتبار اجتماعی و تخصصی بالایی دارند و مانند یک رسانه، شما و ایده‌تان را معرفی ‌می‌کنند بدون صرف هزینه‌ای، حتی بهتر از یک مرکز تخصصی تبلیغات.

جمع‌سپاری یک چالش جدی

جمع سپاری به معنای واقعی مهارت‌های ارتباطی و میزان اعتبار ارزشی را که تصمیم دارید خلق کنید، به چالش خواهد کشید. کم نیستند متخصص‌های خوش ایده‌ای که با پشتکار فراون خودشان را در اطاق کار حبس می‌کنند تا کسب‌وکار خود را داشته باشند اما همین که می‌خواهند کسب‌وکارشان را به دیگران معرفی کنند به ضعیف‌ترین شکل ممکن این کار را انجام می‌دهند. در یک پروسه جمع سپاری به خوبی می‌توانید روش ارتباط و ایجاد انگیزه پروژه‌های موفق دنیا را الگو برداری کنید.

اعتبارسنجی به نیاز ارزش خلق شده و نوع مخاطب، دیگر چالش جمع‌سپاری است، یکی از بدترین چیزهایی که ممکن است برای یک کسب‌وکار یا ایده اتفاق بیفتد اجرای یک کار عالی و باکیفیت است که مشکلی را از کسی حل نمی‌کند و مخاطب خاصی ندارد! در جمع‌سپاری ایده و کسب‌وکار شما در همان مراحل اولیه اعتبار سنجی ‌می‌شود. اگر به دقت و با هدف به جمع‌سپاری نگاه کنید حتی در صورت شکست درسهایی خواهید آموخت که با سایر روش‌ها قابل قیاس نیست.

انواع روش‌های جمع‌سپاری

الگوهای جمع‌سپاری را می‌توان به دو دسته کلی یعنی مالی و معنوی تقسیم کرد. هر کدام از این دو دسته می‌تواند در یکی از روش‌های زیر اجرایی شود:

اول حمایت کاملا داوطلبانه و آزاد: در این روش حمایت‌کننده صرفا بر پایه علاقه به رشد و توسعه یک ایده یا پروژه حمایت خود را انجام داده و هیج انتظاری در مورد دریافت سود نداشته و در بسیاری از موارد قضاوتی هم در مورد سرانجام آن کار نخواهند داشت. دوم، حمایت با انگیزه پرداخت سود: این روش برای کسانی مناسب است که نیاز به منابع مالی مثل وام دارند اما امکان دریافت آن میسر نیست ولی حاضرند در قبال دریافت مبلغی بازگشت سود، به حمایت‌کننده داشته باشند. سوم، حمایت با انگیزه مالیکت: همانند شرکت‌هایی که بخشی از سهام آن واگذار می‌شود در این روش هم حمایت‌کننده‌ها در قبال دریافت‌ کمک، بخشی از مالیکیت موقت یا دائم خدمات و محصولات خود را به حمایت‌کنندها واگذار می‌کنند.

چهارم،حمایت‌شونده و حمایت کننده همزمان: نمونه این سایت خود بسترهای جمع‌سپاری هستند، این سرویس‌ها علاوه بر اینکه امکانات حمایت از ایده‌ها و پروژه‌ها را فراهم می‌کنند خودشان از همین طریق حمایت می‌شوند، سایت خبری ما، نت‌استارت هم از همین دسته است، ما با درج آگهی و معرفی بسترهای کسب‌وکار از استارتاپ‌ها حمایت رسانه‌ای می‌کنیم و از طرف برخی از همین دوستان حمایت می‌شویم.

رایج‌ترین اشتباه در مورد جمع‌سپاری

به نظر من کاملا اشتباه است که کمک‌های بشر دوستانه و احساسی مثل عملکرد خیریه‌ها را نقطه مقابل جمع‌سپاری تلقی کرد و بعد به دنبال تفاوت میان آنها گشت، بلکه این حمایت‌ها هم “یکی از انواع” جمع‌سپاری محسوب می‌شود. جمع‌سپاری بیشتر از آن‌که یک فرایند سرمایه‌گذاری یا اقتصادی باشد یک فرهنگ پیشرفت و درک ارزش‌هاست، حمایت‌کنندگان به دنبال چیزی فراتر از سود اقتصادی و حتی احساس خوب کمک به دیگران هستند، چرا که افرادی که به سود مالی می‌اندیشند بهترین بانک‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری را سراغ دارند و کسانی که دنبال حس همدردی و کمک به دیگرانند بیشتر به انجمن‌های خیریه می پیوندند.

جمع‌سپاری در ایران

جمع‌سپاری در ایران هم به شکل سنتی تاریخ و پیشنیه زیادی دارد اما به شکل امروزی با ابزارهای توسعه و فناوری اطلاعات قدمت زیادی ندارد، وب‌سایت‌های راه‌اندازی شده برای این امر همگی در ابتدای راه هستند و هنوز پروژه‌های بزرگ و زیادی از این طریق اجرا نشده‌اند، از لحاظ تاریخی و سنتی کارهای عام‌المنفعه بصورت حمایت گروهی قدمت زیادی دارد که بسیاری از آن‌ها با عرف و مذهب هم آمیخته شده است. در حال حاضر دونیت فعالترین وب‌سایت جمع سپاری فارسی است که توانسته پروژه‌های موفقی را به سرانجام برساند. می‌توانید سایر سایت‌های مشابه را در این بخش مشاهده نمایید

در این مقاله نگاهی کوتاه به جمع‌سپاری داشتیم، اگرچه ماهیت Crowd Funding به عنوان یک دانش مدون نسبت به سایر رشته‌ها جوان است اما سرعت و تأثیرگذاری فوق‌العاده‌ای داشته است. در بخش‌های بعدی نگاه دقیق و تخصصی‌تری به این مقوله خواهیم داشت.

بازنشر و اقتباس از محتوای نت‌استارت در هر رسانه و به هر روش ممنوع است، کپی‌برداری پیگرد قانونی دارد